Հանրային եւ մասնավոր շահը Մաշտոցի այգում

Երեկ Երեւանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը հանդես եկավ պարզաբանումներով ու փաստարկներով Մաշտոցի այգում կատարվող շինարարության վերաբերյալ: Այդ փաստարկներից մեկը վերաբերվում է սեփականության իրավունքին, որը շատ թույլ ձեւով է ձեւակերպված:

Տարոն Մարգարյանն ասում է. «Սեփականությունը հանրային կարեւորագույն գործառույթ է իրականացնում՝ ձեւավորելով ցանկացած գործունեության նյութական հիմքը: Այն համայնքը, որը ժխտում է այս ճշմարտությունը, ապագա չունի»:

Նախ` պետք է նշել, որ այգում գտնվող ակտիվիստները երբեք չեն ժխտել սեփականության իրավունքը եւ հարգել են գույքատիրոջ սեփականությունը: Նաեւ պետք է նշել, որ սեփականությունը կարեւոր գործառույթ է իրականացնում հասարակության համար, քանի որ շահագրգռում է հասարակության անդամներին առավել պատասխանատվությամբ վերաբերվել գույքին, ապրանքին եւ այլն: Սակայն դա չի նշանակում, որ երկրի հարստության մեծ մասը կարելի է սեփականաշնորհել, որպեսզի գործունեության նյութական հիմք ստեղծվի:

Ընդհանրապես, վերջին 20 տարիների ընթացքում մենք ստեղծել ենք մի հասարակություն, որտեղ մատերիալիզմը գերիշխում է մարդու բարոյական հանձնառություններին: Որպես հասարակություն` չենք կարողանում համատեղ լուծել մեր համընդհանուր խնդիրները, քանի որ անհատական շահը շատ դեպքերում գերիշխող է հանրային շահի նկատմամբ:

Ու այս դեպքում սեփականության իրավունքի այլ խնդիրներ կան, որոնք քաղաքապետը պետք է հաշվի առներ իր փաստարկների մեջ: Նախ, քաղաքապետը պետք է հարց տար. արդյո՞ք այն միջավայրը, որը ստեղծվում է քաղաքապետարանի որոշման համաձայն, առողջ կլինի քաղաքի բնակիչների համար: Արդյո՞ք այն սոցիո-տնտեսական միջավայրը, որը պետք է ստեղծվի այդ որոշմամբ, հասարակության անդամներին հնարավորություն կտա զարգանալ: Պատասխանը միանշանակ է, որ կանաչ տարածքների հաշվին ինչ-որ բուտիկների ստեղծումը նման հնարավորություն չի տալիս:

Սեփականության իրավունքի մասին հետաքրքիր մեկնաբանություններ ունի Ջոն Լոկը: Նրա համար արդար սեփականության իրավունքը պետք է ունենա երեք վերապահում: Նախ, պետք է մնացածի համար էլ մասնաբաժին մնա, սեփականատերը չպետք է թույլ տա, որ իր ունեցվածքը ուրիշին վնաս հասցնի եւ սեփականատերը պետք է նաեւ իր աշխատուժը ներդնի սեփականության մեջ: Մաշտոցի այգու դեպքում հստակ է, որ անհատի սեփականության իրավունքը վնաս է հասցնում հանրային գոտուն, ինչով խախտվում են այլոց իրավունքները եւ վնաս է հասցվում նրանց կենսական միջավայրին:
Հանրային որեւիցե տարածքի մասնավորեցումը նշանակում է սեփականատիրոջ բացառիկ մոնոպոլիայի իրավունք այդ տարածքում եւ բացառում է, որպեսզի մնացածը կարողանան օգտվել  այդ տարածքից` առանց սեփականատիրոջ համաձայնության: Եվ պարզ է դառնում, որ քաղաքապետարանը, որը պետք է ծառայի հանրությանը համընդհանուր կամքին, հասարակության մեծ մասին զրկում այդ տարածքում ունեցած իրավունքներից հանուն մասնավոր շահի: Եվ այստեղ որեւիցե փաստարկ չի կարող լինել ողջամիտ սեփականության իրավունքի մասին, քանի որ այն իրականացվում է հանրային շահի հաշվին:

Եվ որպեսզի «Երեւանին վերաբերող ցանկացած խնդիր հնարավոր լինի լուծել քաղաքակիրթ եղանակով, փոխըմբռնման մթնոլորտում եւ ի շահ մեր քաղաքի», պետք է մեկընդմիշտ վերջ դրվի մասնավորի շահի գերակայությունը հանրային շահի սկզբունքին:

Արմեն Գրիգորյանը “Ժողովրդավարություն հանուն զարգացման” ՀԿ-ի նախագահն է:

Սյունակում արտահայտված մտքերը պատկանում են հեղինակին եւ կարող են չհամընկնել Մեդիամաքսի տեսակետներին: